Con người đang phung phí kim loại quý trong điện thoại cũ (Phần 2)

Tại sao đây lại trở thành vấn đề rất đáng lo ngại?

 

Bởi có hơn hai tỷ người dùng sẽ nâng cấp điện thoại mới 11 tháng một lần, thì cũng có nghĩa là những chiếc điện thoại cũ rồi sẽ được nằm yên trong ngăn kéo và bị lãng quên, hoặc bị vứt đi đâu đó.

 

Chỉ khoảng 10% số lượng trong số này được tái chế, và cũng như các thành phần quý được thu hồi và tái sử dụng. Đó là một mỏ vàng thực sự đang nằm ngay trong tủ, hộp hay thậm chí bãi rác. Điều này có ý nghĩa là về mặt kinh tế và môi trường nhằm hạn chế lãng phí những vật liệu quý giá như vậy.

 

Điều gì sẽ xảy ra với các tài nguyên quý khi một smartphone lỗi thời?

Một triệu chiếc điện thoại di động có thể mang gần 16 tấn đồng, 350 kg bạc, 34 kg vàng và 15 kg paladi. Thách thức được đặt ra là làm sao để thu hồi chúng một cách an toàn và tiết kiệm nhất.

 

Theo như báo cáo, một lượng lớn chất thải điện tử, bao gồm cả điện thoại, được xuất khẩu từ các nước phương Tây và đang chất đống tại nhiều quốc gia như Trung Quốc – nơi trả lương cho công nhân và trẻ em với một cái giá rẻ mạt – đã bị tách ra bằng cách sử dụng các chất hóa học nguy hiểm, nhằm mục đíchthu các thành phần có giá trị cao.

 

Một thị trấn đông nam Trung Quốc, Quý Tự (Guiyu), được mệnh danh là bãi rác công nghiệp lớn nhất thế giới, nơi đây đã gây ra nhiều vấn đề sức khỏe cho người dân cũng như ô nhiễm môi trường do chât thủy ngân, thạch tín, crom và chì từ phương pháp này.

Thậm chí đến việc chất thải công nghiệp được tái chế tại quốc gia sản xuất cũng dấy lên nhiều tranh cãi trong cộng đồng. Một ví dụ điển hình là tại đât snước Australia, tái chế những chất thải này liên quan đến ngành công nghiệp luyện kim, một ngành đắt đỏ và không hề thân thiện với môi trường.

 

Con người đang phung phí kim loại quý trong điện thoại cũ (Phần 1)

Mỗi smartphone sản xuất ra đều chứa hàng loạt kim loại quý như vàng, bạc, đồng, bạch kim và paladi, tuy nhiên, nguồn tài nguyên này đang bị lãng quên khi chiếc smartphone đó trở nên lỗi thời.

Những kim loại quý này dần ngày càng khan hiếm, khi con người đang phải đối mặt với sự thật rằng chúng ta rồi cũng sẽ không thể khai thác chúng từ dưới lòng đất nữa. Chính vì thế, chiếc smartphone trong tay nó đáng giá nhiều hơn chúng ta vẫn tưởng.

Thực sự có những gì trong một chiếc smartphone?

Smartphone là một kho báu thu nhỏ của các kim loại quý và đất hiếm. Một iPhone được ước tính có chứa khoảng 0,034 gram vàng, 0,34 gram bạc, 0,015 gram paladi và ít hơn 0,001 gram bạch kim. Ngoài ra, chiếc iPhone cũng chứa các kim loại khác với lượng lớn, như 25 gram nhôm và có khoảng 15 gram đồng.

 

Không những thế, smartphone cũng có chứa hàng loạt kim loại đất hiếm – những kim loại phong phú trong lòng Trái đất nhưng rất khó khai thác và chiết tách, chẳng hạn yttri, lantan, terbi, neodymi, gadolini và cả praseodymi. Ngoài ra, một danh sách dài các thành tố với chất dẻo, thủy tinh, ắc quy, vv…

 

Đây đơn thuần chỉ là những tính toán trong một số lượng nhỏ. Ngày nay, hơn hai tỷ người sở hữu smartphone và con số này dự tính sẽ không dừng lại ở đó. Mức tập trung vào một số thành tố như vàng và bạc có trong điện thoại cao hơn so với khối lượng tương đương của chúng trong các mỏ khai thác. Trong một tấn iPhone chứa gần 300 lần lượng vàng, và 6,5 lần lượng bạc trong một tấn quặng.

Công nghệ sản xuất thép hợp kim để chế tạo khuôn ép tạo hình (P.1)

 

Thép hợp kim SKD12 đặc biệt thích hợp để chế tạo ra các công cụ có yêu cầu chịu mài mòn tốt cũng như có độ dẻo dai tốt. Sử dụng rộng rãi trong chế tạo dao cắt khuôn, chế tạo khuôn tạo hình, máy khoan, máy cán, khuôn cán ren, ray điện và 1 số phụ kiện khác…Xem thêm thông tin về ray điện tại đây: http://dlmeco.vn/ray-dien-an-toan/ray-dien-cau-truc-75a.html

Đây là loại mác thép đã được nghiên cứu và sản xuất ở rất nhiều nước có nền kỹ thuật công nghiệp luyện kim phát triển như Mỹ, Đức. Thép hợp kim SKD12 thuộc nhóm thép công cụ gia công nguội có chứa hàm lượng cacbon cao (~1%) và crôm là khoảng 5%, hàm lượng của các nguyên tố hợp kim Mn, Mo, V trung bình, có độ cứng cao, độ dẻo dai tốt, độ ổn định kích thước tốt, độ bền nén cao.

Với mục tiêu chính của đề tài là xác định được công nghệ để sản xuất thép công cụ hợp kim mác SKD12 theo đúng tiêu chuẩn của Nhật Bản JIS G 4404 bằng các nguyên liệu và thiết bị có sẵn trong nước và chế tạo và dùng thử một số sản phẩm là khuôn ép tạo hình trong dây chuyền thiết bị cán ống thép hàn, một nhóm nghiên cứu do ThS. Nguyễn Thị Hằng, Viện Luyện kim đen, thuộc Tổng Công ty Thép Việt Nam đứng đầu đã bắt đầu tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu về công nghệ sản xuất thép công cụ hợp kim SKD 12 để chế tạo ra khuôn ép tạo hình”. Đây là đề tài thuộc chương trình nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ thuộc cấp Bộ.

Dựa vào các tiêu chuẩn JIS G 4404 của Nhật Bản và các tiêu chuẩn của nước ngoài khác để lựa chọn mác thép hợp kim SKD12 phù hợp cho việc chế tạo các chi tiết chịu mài mòn và chống dính bề mặt cao, có độ dai tốt, độ ổn định kích thước tốt, độ bền nén cao. Nhóm nghiên cứu đã xác định được các nội dung cần nghiên cứu bao gồm:

– Nghiên cứu về tổng quan về thép công cụ hợp kim và thép mác SKD12;

– Nghiên cứu về xây dựng quy trình công nghệ, thiết bị chế tạo ra thép công cụ hợp kim mác SKD12 theo tiêu chuẩn Nhật Bản bao gồm có các khâu như: công nghệ luyện thép, công nghệ tinh luyện kim loại, công nghệ rèn, công nghệ gia công cơ khí, công nghệ nhiệt luyện.

– Đánh giá chất lượng của thép thành phẩm: Các thành phần hóa học, tính chất cơ lý về độ cứng sau ủ HBS, sau khi tôi + ram HRC, cấu trúc pha.

– Chế tạo thử một số bộ phận gồm năm cặp khuôn ép, dùng thử và đánh giá về chất lượng như khả năng sử dụng của thép nghiên cứu.

 

Thị trường vàng khủng hoảng vì sự xuất hiện của vàng giả (P.2)

(Tiếp theo)

Thị trường khiếp sợ “vàng bẩn”

Sau mấy ngày rà soát tất cả các doanh nghiệp trên địa bàn, ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ kim hoàn TP.HCM, đã cho hay các tiệm vàng cũng rất lo lắng khi nghe thông tin này. May mắn là đến nay chưa nghe tin các doanh nghiệp kinh doanh vàng trên địa bàn TP.HCM phản ánh mua phải vàng Trung Quốc độn vonfram. Tuy nhiên, hiện nay đang vào mùa cao điểm để cho việc chuẩn bị hàng hóa cho dịp cuối năm nên nhiều doanh nghiệp sản xuất cần nguyên liệu vàng, Hội Mỹ nghệ kim hoàn TP.HCM sẽ có những cảnh báo đến các doanh nghiệp trên địa bàn tình trạng này để cảnh giác, đề phòng.

Nhưng chưa cần đến sự cảnh giác của hội, hầu hết các tiệm vàng đều dò xét cao độ, ngay cả với những người bán vàng lẻ. Thậm chí khá nhiều tiệm vàng nhỏ còn tạm ngưng mua vàng vào nếu không phải do chính tiệm bán ra. Đặc biệt đối với người dân còn cảnh giác hơn, lượng mua vàng đã giảm hẳn.

Theo lời ông Dương Anh Tuấn, để tránh mua phải vàng giả, khi giao dịch, các chủ tiệm vàng cũng như người dân cần chú ý tới xuất xứ, độ tin cậy và uy tín của bạn hàng. Sau đó, người mua phải thực hiện các biện pháp nghiệp vụ như: soi bề mặt, đo tỷ trọng, phổ kế X-quang có độ chính xác cao. Khi cảm thấy có nghi vấn nhưng chưa đủ điều kiện trang thiết bị máy móc cho việc giám định thì nên tới các đơn vị có đủ điều kiện tiêu chuẩn, sử dụng các thiết bị kỹ thuật cao để có thể giám định sâu hơn. Riêng với người dân, tốt nhất là nên mua vàng có thương hiệu, ở các công ty uy tín để tránh thiệt hại vì mua nhầm phải vàng bẩn.

 

Giá vàng “lọt” đáy 5 năm

Ngày 13.11, giá vàng miếng SJC đã tiếp tục giảm thêm 60.000 đồng/lượng so với ngày 12.11. Giá mua – giá bán của vàng SJC còn 33,14 – 33,36 triệu đồng/lượng. Giá vàng SJC cao hơn giá vàng thế giới 4 triệu đồng/lượng. So với giá cách đây 1 tháng, giá vàng SJC giảm 800.000 đồng/lượng trong khi giá vàng thế giới đã có mức giảm mạnh hơn, lên đến 100 USD/ounce (tương đương 2,7 triệu đồng/lượng).

Giá vàng thế giới vào ngày 13.11 tiếp tục giảm thêm 3 – 7 USD/ounce so với ngày 12.11, về mức 1.084 USD/ounce vào cuối ngày, có thời điểm trong ngày giá vàng giảm về 1.080 USD/ounce. Đây là mức giá thấp nhất của vàng trong vòng 5 năm trở lại đây.

 

Thị trường vàng khủng hoảng vì sự xuất hiện của vàng giả (P.1)

Giá vàng liên tục giảm cộng thêm thông tin vàng Trung Quốc có pha tạp chất khiến thị trường trở nên ảm đạm, dù giá vàng thế giới hôm qua đã tụt xuống ngưỡng thấp nhất trong gần 6 năm trở lại đây.

Vừa sở hữu tiệm vàng ở đường Nhiêu Tâm (Q.5, TP.HCM), vừa có cơ sở sản xuất vàng nữ trang, ông Phạm Văn Tám, Giám đốc Công ty TNHH vàng bạc đá quý Kim Hảo lo lắng khi có nghe thông tin thị trường đã xuất hiện vàng nguyên liệu có pha chất vonfram. “Thị trường vàng hiện nay đã ất ảm đạm, người sản xuất kinh doanh buôn bán cầm cự mà đụng phải vàng này thì chỉ có lỗ. Do công ty đã trang bị máy quang phổ nên tôi đã yêu cầu nhân viên công ty tăng cường việc kiểm tra nguồn vàng nguyên liệu khi mua vào”, ông nói.

Là môt doanh nghiệp lớn trong ngành nhưng bà Nguyễn Thị Cúc, Phó tổng giám đốc của Công ty cổ phần vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ), cũng cảm thấy lo lắng khi nghe tin kẻ gian trộn vonfram vào nguyên liệu để bán lại cho các tiệm vàng và những tiệm vàng thử bằng phương pháp “khò đá” cũng không thể phát hiện được vàng giả.

Chỉ có 30 – 40% là vàng thật

Trước đó, có thông tin Công an TP.Hạ Long đang điều tra vụ một người Trung Quốc mang vàng từ Hồng Kông về và đưa cho Nguyễn Xuân Luyện đem bán lại. Luyện lại đưa vàng cho ông Hoàng Hữu Thành (31 tuổi, tỉnh Hà Nam) đi bán số vàng lên đến hàng tỉ đồng. Tuy nhiên sau khi cơ quan công an vào cuộc để kiểm tra các miếng vàng thì chỉ có 30 – 40% là vàng thật, chất độn vào vàng là chất vonfram.

Ông Nguyễn Ngọc Trọng, Giám đốc củ Công ty kinh doanh nữ trang cao cấp New Partners Jewelry, cho biết chiêu độn chất vonfram vào vàng nguyên liệu đã xuất hiện từ nhiều năm trước, bây giờ lại xuất hiện trở lại nhưng chủ yếu ở các tỉnh miền Bắc. Sở dĩ kẻ gian chọn vonfram để độn vào miêng vàng nguyên liệu là do khối lượng riêng của vonfram và vàng tương đương nhau. Cụ thể, chỉ số khối lượng riêng của vonfram là 19,25 gr/cm3, vàng là 19,3 gr/cm3 nên khi dùng phương pháp kiểm tra tỷ trọng vào vàng thì rất khó có thể phát hiện được vàng pha vonfram. Nhiệt độ nóng chảy của vàng là ở 1.063 độ C, còn vonfram lên đến 3.410 độ C nên khi nấu vàng chảy ra thì vonfram vẫn chưa chảy và lúc này vàng sẽ tạo thành một lớp bọc bên ngoài của vonfram. Bằng mắt thường hay qua phương pháp kiểm tra tỷ trọng sẽ rất khó phát hiện được vàng có độn vonfram hay không. Vonfram không hề có giá trị gì nên tùy vào hàm lượng đưa vào vàng mà người mua thiệt hại nhiều hay ít.

Ở phía góc độ chuyên môn, ông Dương Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc phụ trách kỹ thuật Tập đoàn vàng bạc đá quý Doji, với nghi vấn chất đưa vào vàng không phải vonfram thông thường vì vonfram thông thường khó hòa tan trong vàng với hàm lượng lớn, đồng thời nó có thể bị phát hiện khi nấu chảy cả khối vàng ra. Khả năng đây có thể là một dạng hợp kim của một số kim loại thuộc nhóm nguyên tố kim loại nặng như: Ir (Iridium), Os (Osmium), W (Volfram), Ru (Ruthenium), Pd (Paladium)… Vật liệu này có thể hòa tan được một phần trong vàng nên có thể pha trộn với tỷ lệ cao hơn và khó bị phát hiện bằng phương pháp thông thường hoặc máy phổ X-quang. Tuy nhiên khi chúng pha trộn vào vàng, chúng vẫn tồn tại ở dạng hạt nhỏ nên sau khi phân kim có thể tách riêng chúng ra và thu được các hạt kim loại nặng.

 

Tìm ra được hợp kim có độ cứng gấp 4 lần titan dùng trong ngành y tế

Các nhà khoa học Mỹ vừa mới tìm ra được hợp chất thay thế titan trong cấy ghép y tế với độ bền lớn hơn gấp 4 lần.

Titan tinh khiết là một kim loại vô cùng cứng rắn và thường được sử dụng trong cấy ghép y khoa. Lí do đơn giản là vì titan có thể dễ dàng được cơ thể chấp nhận và các mô xương của người có thể phát triển bình thường bao quanh bộ phận thay thế bằng kim loại này.

Tuy nhiên, mới gần đây các nhà khoa học thuộc trường Đại học Rice, Houston, Hoa Kỳ đã tìm ra được một hợp chất có độ cứng rắn, bền gấp 4 lần titanium và cũng có thể sử dụng trong cấy ghép y tế.

 

Hợp kim mới này có tên là beta-Ti3Au được tạo ra trong phòng thí nghiệm bằng cách trộn lẫn hỗn hợp nóng chảy của cả 2 kim loại vàng và titan. Nó là một khối vật chất được sắp xếp một cách đặc biệt giữa các nguyên tử kim loại vàng và titanium khi kết hợp với nhau ở nhiệt độ cao. Phát hiện này vừa mới được công bố chính thức trên trên tạp chí khoa học Science Advances.

 

Thông thường xương đầu gối và hông bằng titan được cấy ghép vào cơ thể người có thời hạn sử dụng tối đa là khoảng 10 năm do nó sẽ bị hao mòn do ma sát. Sự cứng rắn của beta-Ti3Au sẽ là một lựa chọn tuyệt vời dành cho ngành y tế để kéo dài thời gian sử dụng của các bộ phận thay thế trên cơ thể con người.

 

Việc tìm và phát hiện ra beta-Ti3Au cũng hết sức tình cờ. Giáo sư Emilia Morosan của trường Đại học Rice, Houston cho biết nhóm nghiên cứu của mình tìm thấy hợp kim này trong khi đang làm việc với các nam châm đặc biệt được làm từ vàng và titanium.

 

Giáo sư Morosan đã tiết lộ beta-Ti3Au cứng rắn đến mức muốn nghiền nhỏ nó ra trong cối kim cương để kiểm tra xem độ tinh khiết cũng rất khó: “Đây là hợp kim cứng rắn nhất của vàng và titanium từ trước đến nay, nó cũng có độ cứng vượt trội hơn nhiều lần hợp kim kỹ thuật khác. Hợp chất mới đã cho phép kéo dài tuổi thọ của răng và khớp thay thế”.

 

Ngoài ra, beta-Ti3Au cũng có thể được sử dụng trong rất nhiều ngành công nghiệp khác như khoan, thể thao…